Chciałabym podzielić się z Tobą czymś, co od lat sprawdza się w mojej pracy z dziećmi – bajkoterapią. Czy zdarzyło Ci się zauważyć, że bajki potrafią w magiczny sposób uspokoić dzieci, pomóc im zrozumieć emocje czy trudne sytuacje? Bajki mogą być czymś znacznie więcej niż tylko rozrywką. 

Z tego artykułu dowiesz się m.in jak prowadzić zajęcia z bajkoterapii: jak dobierać bajki do wieku i potrzeb dzieci, jak prowadzić angażujące zajęcia oraz przedstawię Ci wyselekcjonowane przykłady bajek.

📖 Czym jest bajkoterapia? 📖

Bajkoterapia to metoda, która wykorzystuje moc opowieści, by pomóc dzieciom radzić sobie z emocjami, lękami i codziennymi wyzwaniami. Dobrze dobrane bajki stają się dla dzieci lustrem, w którym mogą się przejrzeć, zrozumieć swoje emocje i odnaleźć rozwiązania dla swoich problemów. Kiedy opowiadam dzieciom historie, widzę, jak w ich oczach pojawia się zrozumienie, jak ich napięcie maleje, a emocje, z którymi wcześniej nie potrafili sobie poradzić, stają się bardziej oswojone.

💡 Dlaczego to działa? 💡

Bajki potrafią przemawiać do dzieci na głębszym, emocjonalnym poziomie. Bohaterowie przeżywają podobne przygody, zmagają się z podobnymi trudnościami. Dzięki temu dzieci zaczynają wierzyć, że skoro bohaterom się udało, one też dadzą radę. Bajki uczą, że strachy i trudności można pokonać, że każdy problem ma swoje rozwiązanie – i to w sposób, który jest dla dziecka zrozumiały i przystępny.

❣️ Co bajkoterapia daje dzieciom (i Tobie)? ❣️

❤️ Wsparcie emocjonalne: Bajki pomagają dzieciom zrozumieć i przepracować trudne emocje, takie jak strach, smutek czy złość.
🚀 Rozwój wyobraźni: Dzięki bajkom dzieci rozwijają kreatywność i wyobraźnię, co pomaga im lepiej rozumieć siebie i otaczający je świat.
😊 Bliskość i zrozumienie: Bajki mogą stać się mostem między Tobą a dziećmi, dzięki któremu nawiążecie głębszą więź.
🧠 Nauka w naturalny sposób: Bajki uczą dzieci ważnych wartości, a przy tym angażują i bawią – a to najskuteczniejsza forma nauki.

Jak dobierać bajki terapeutyczne do wieku i potrzeb dzieci?

1. Wiek dziecka

• 2️⃣ – 4️⃣ lata: Wybieraj bajki proste, pełne ciepła i kolorów, które pomagają dzieciom oswoić się z podstawowymi emocjami, jak strach czy smutek. Ważne, by historie kończyły się pozytywnie, dając poczucie bezpieczeństwa.
• 5️⃣ – 7️⃣ lat: Dzieci w tym wieku zaczynają rozumieć bardziej złożone emocje. Warto szukać opowieści o przyjaźni, współpracy i radzeniu sobie z wyzwaniami, które mogą napotkać w przedszkolu lub szkole.
• 8️⃣ – 1️⃣2️⃣ lat: Starsze dzieci potrzebują bajek dotykających trudniejszych tematów, takich jak problemy w szkole, rozstanie rodziców czy brak pewności siebie. Opowieści mogą być dłuższe i bardziej angażujące, by pomóc dziecku zrozumieć i przepracować trudne emocje.

2. Potrzeby emocjonalne dziecka

• 😮😱 Lęki i obawy: Sięgaj po historie, w których bohaterowie odważnie pokonują swoje strachy, np. przed ciemnością czy nowymi sytuacjami. Takie bajki mogą być dla dziecka jak kojący balsam.
• 😡😠Złość i frustracja: Opowieści o bohaterach, którzy uczą się wyrażać złość w pozytywny sposób, mogą być dla dziecka wzorem do naśladowania. Pokaż mu, że każdy czasem się złości, ale są sposoby, by sobie z tym poradzić.
• 😞😰Niska samoocena: Bajki, które mówią o odkrywaniu swoich mocnych stron, mogą pomóc dziecku uwierzyć w siebie. Wspólnie przeżywane historie dodadzą mu odwagi do odkrywania swojego potencjału.

3. Obserwuj i rozmawiaj

Po przeczytaniu bajki zwróć uwagę, jak dzieci reagują. Czy opowieść je poruszyła? Czy zadawały pytania? To dobry znak, że historia trafiła do ich serc. Warto wtedy wspólnie porozmawiać o tym, co dzieci czuły i jak zrozumiały emocje bohaterów.

Przykłady bajek terapeutycznych dla dzieci w wieku 4-9 lat

1. „Bajki terapeutyczne” – Maria Molicka

Cel: Bezpośrednia pomoc w radzeniu sobie z lękiem, nieśmiałością i stresem.

Opis: Maria Molicka jest autorką wielu bajek terapeutycznych, które mają na celu oswajanie dzieci z ich trudnymi emocjami. W jej książkach znajdziemy opowieści o tym, jak radzić sobie z lękiem przed ciemnością, przed nieznanym czy separacją. Jej bajki są idealnym narzędziem dla rodziców i terapeutów, którzy chcą pomóc dzieciom zrozumieć i nazwać swoje emocje.

2. „Odwagi zajączku” – Nicola Kinnear

Cel: Pomoc dzieciom w pokonywaniu lęków i budowaniu pewności siebie.

Opis: „Odwagi, zajączku” to urocza bajka o małym zajączku, który zmaga się z lękiem przed nieznanymi sytuacjami. Historia pokazuje, że odwaga nie oznacza braku strachu, lecz umiejętność działania mimo obaw. Ciepłe ilustracje i prosty język sprawiają, że książka jest idealna dla najmłodszych. Dzięki przygodom zajączka, dzieci uczą się, jak radzić sobie z lękiem i sięgać po wsparcie bliskich. To doskonałe narzędzie dla rodziców i nauczycieli wspierających dzieci w pokonywaniu trudności.

3. „Czy mogę się przytulić?” – Eoin McLaughlin

Cel: Wzmacnianie więzi emocjonalnych i nauka wyrażania uczuć.

Opis: To urocza opowieść o króliku i jeżu, którzy pragną nawiązać przyjaźń. Królik obawia się, że jeżyk jest zbyt kolczasty, by się przytulić. Książka porusza temat empatii i akceptacji różnic, ukazując, jak ważne są przyjaźń i wyrażanie emocji. Ciepłe ilustracje i prosty tekst sprawiają, że historia jest idealna dla najmłodszych, zachęcając do budowania relacji z innym.

4. „Wróżka Prawdomówka” – Matt Haig

Cel: Przezwyciężanie lęku przed wyrażaniem własnych emocji.

Opis: Historia opowiada o wróżce, która pomaga dzieciom zrozumieć, że szczerość wobec siebie i innych jest kluczem do radzenia sobie z niepokojem. Bajka wspiera dzieci w wyrażaniu swoich uczuć i potrzeb, co jest szczególnie ważne dla tych, które są nieśmiałe i boją się mówić o tym, co czują.

5. „Nie musisz być grzeczny, czyli bajki przynoszące ulgę” – Aleksandra Srokowska-Ziółkowska

Cel: Pomoc dzieciom w radzeniu sobie z emocjami, takimi jak lęk, złość i frustracja.

Opis: Książka „Nie musisz być grzeczny” to zbiór tekstów, których motywem przewodnim jest godność osobista małego człowieka. Autorka – dowodzi, że każde dziecko należy traktować jako równorzędnego partnera i z szacunkiem podchodzić do jego osoby. Historię zachęcają dzieci do wyrażania swoich emocji i pokonywania trudności. Dzięki bohaterom, którzy przeżywają różnorodne przygody, dzieci mogą zyskać nowe spojrzenie na swoje lęki i obawy. Opowieści są pełne empatii i zrozumienia, co sprawia, że są  doskonałym narzędziem dla rodziców i terapeutów pracujących z dziećmi, pomagając im w budowaniu zdrowych strategii radzenia sobie z emocjami.

6. Jesteś Ważny, Pinku! Książka o poczuciu własnej wartości dla dzieci i dla rodziców trochę też” –Urszula Młodnicka, Agnieszka Waligóra.

Cel: Rozwinięcie poczucia własnej wartości, wzmocnienie pewności siebie.

Opis: Obecnie większość dzieci ma zaniżone poczucie własnej wartości, dlatego ta książka jest niezwykle ważna i potrzebna. Pink uczy dzieci jak wzmacniać poczucie własnej wartości, jak polubić samego siebie, ale też jak radzić sobie z krytyką.

7. “Uczuciometr inspektora Krokodyla” – Susanna Isern

Cel: Rozwinięcie inteligencji emocjonalnej.

Opis: Książka jest świetną pozycją czytelniczą oraz wartościowym narzędziem do rozwijania inteligencji emocjonalnej u dzieci. Z lektury dowiadujemy się czym są emocje, poznajemy 10 Emoludków, przypisanych poszczególnym emocjom. Każdy Emoludek opowiada nam o swoim uczuciu, m.in. jak zmienia się twarz, jak reaguje, a Krokodyl analizuje je, wyciąga wnioski, ale też pokazuje rozwiązanie. Dla dzieci największą atrakcją jest uczuciometr zamieszczony na końcu, z którego z chęcią korzystają i sprawdzają, jak bardzo odczuwają poszczególne uczucia.

8. Moja autorska audiobajka ,,Hania i konkurs piosenki”

Cel: Rozwinięcie poczucia własnej wartości, wzmocnienie pewności siebie. 

Opis: W tej bajce Hania bierze udział w konkursie piosenki! Ale to nie wszystko, pozna też techniki relaksacji, które pomogą jej w występie.Jakie emocje odczuje Hania? Czy poradzi sobie ze strachem przed publicznym wystąpieniem? Czy wsparcie bliskich okaże największą wartością? Dzięki tej bajce dzieci uczą się przezwyciężyć swój strach. 

Każda z tych bajek jest pełna ciepła i empatii, co sprawia, że doskonale nadają się do pracy z dziećmi przeżywającymi trudne emocje. Autorzy z dużą wrażliwością podejmują tematy związane z lękiem, nieśmiałością i innymi emocjami, co czyni te książki wartościowym narzędziem w terapii i wspieraniu rozwoju emocjonalnego dzieci.

Jak włączać bajkoterapię w codzienne zajęcia z dziećmi?

To już ostatni mail z cyklu o bajkoterapii, a w nim – same konkretne porady, jak sprawić, by bajki stały się naturalną częścią codziennych zajęć z dziećmi/podopiecznymi. Bo choć możesz mieć najpiękniejszą i najmądrzejszą bajkę w dłoniach, kluczowe jest to, czy uda Ci się zaciekawić nią dzieci/podopiecznych. Jak zrobić, by nie tylko słuchały, ale i przeżywały historię?

Czasem nie wszystko zadziała od razu – i to normalne! Ale dzięki poniższym wskazówkom dowiesz się, jak płynnie wpleść bajkoterapię w codzienne życie: w przedszkolu, szkole czy nawet w domowym zaciszu. Poznaj praktyczne sposoby, by bajki wspierały dzieci w odkrywaniu świata emocji, budowaniu empatii i przełamywaniu codziennych wyzwań.

1. Rytuał codziennej bajki

Stały czas na czytanie bajki – na przykład po porannym powitaniu lub przed drzemką – tworzy atmosferę wyciszenia i komfortu. Dzieci, które każdego dnia mają możliwość wysłuchania historii, czują się bezpieczniej, a bajki pomagają im odnaleźć się w codziennych wyzwaniach.

2. Bajki dostosowane do bieżących potrzeb

Dobór bajek zgodnych z aktualnymi potrzebami dzieci jest kluczowy. Na przykład bajki o przyjaźni mogą być wsparciem przy integracji grupy, a historie o odwadze pomogą dzieciom przełamywać własne obawy. Takie podejście sprawia, że bajka staje się dla dzieci drogowskazem.

3. Rozmowa o emocjach bohaterów

Po przeczytaniu bajki warto zadać dzieciom pytania, np. Co czuł bohater? Jak Ty byś się zachował? To pozwala dzieciom uczyć się rozpoznawać emocje, wyrażać własne uczucia i spojrzeć na sytuację z perspektywy innych. Takie rozmowy budują także zaufanie i  otwartość w grupie.

4. Odgrywanie scenek

Wczucie się w postacie z bajek poprzez odgrywanie scenek pomaga dzieciom lepiej zrozumieć emocje bohaterów. Na przykład po bajce o pokonywaniu strachu dzieci mogą odegrać moment, w którym bohater stawia czoła swoim lękom. Takie scenki dają dzieciom możliwość przećwiczenia różnych zachowań w bezpiecznym środowisku.

5. Kącik bajkowy

Warto stworzyć w sali specjalne miejsce z książkami terapeutycznymi, do którego dzieci mogą sięgać, gdy tego potrzebują. Możliwość wyboru bajki i swobodny dostęp do niej daje im poczucie bezpieczeństwa i pomaga w chwilach, kiedy chcą się wyciszyć lub potrzebują wsparcia.

📖 Czas rozpocząć prawdziwie magiczne czytanie! 📖

Mam nadzieję, że moje wskazówki pomogły Ci dowiedzieć się jak prowadzić zajęcia z bajkoterapii 😊 Dzięki bajkom dzieci uczą się lepiej radzić sobie z emocjami, co daje im cenne narzędzia na każdy dzień – dziś i w przyszłości.